Rijksmap

Rijksmap › Ministerie van Justitie en Veiligheid › DG Straffen en Beschermen › rapport

Vooronderzoek spreekrecht WUS. Uitbreiding kring spreekgerechtigden met stief- en pleegfamilie en beperkt spreekrecht bij tbs- en pij-verlengingszittingen

2026-01-12 · Onderzoeken en evaluaties: Significant Public, met Universiteit Leiden · standaard Extern onderzoek · Toezicht & onderzoek

Open het rapport bij de bron Toon dit rapport in de interactieve Rijksmap

Waar gaat dit rapport over?

AI-samenvatting

Twee onderdelen van de Wet uitbreiding slachtofferrechten staan centraal: de uitbreiding van de kring spreekgerechtigde nabestaanden met stief- en pleegfamilie (per 1 januari 2023) en het beperkte spreekrecht bij verlengingszittingen voor tbs en pij (per 1 januari 2025). Het onderzoek reconstrueert de beleidslogica van beide maatregelen, stelt een onderzoeksdesign met indicatoren op voor de latere wetsevaluatie en voert een nulmeting uit via documentstudie en interviews met rechters, slachtofferadvocaten, tbs-advocaten en ketenpartners. Belangrijkste bevinding is dat ketenpartners vrijwel niets registreren over gebruik van het spreekrecht, zoals de relatie tussen slachtoffer en spreker of de vraag of iemand daadwerkelijk sprak, en dat aanpassing van die systemen geen prioriteit heeft. De evaluatie zal daarom vooral kwalitatief moeten zijn. Voor invoering hadden stief- en pleegfamilie geen formele positie en was hun spreken afhankelijk van rechtbank en verdediging, en hadden slachtoffers bij verlengingszittingen een passieve rol met wisselende informatievoorziening.

Risicothema's

Veranderende wet- en regelgevingGovernance en verslaggevingCommunicatie, reputatie en stakeholders

Waarom deze indeling: De kern is een wetswijziging (Wet uitbreiding slachtofferrechten) waarvan de werking in de praktijk moet worden vastgesteld, vandaar laws. Governance omdat ketenpartners de benodigde gegevens nauwelijks registreren, waardoor sturing en latere evaluatie op feiten onmogelijk dreigt te worden. Comms omdat onduidelijke informatie aan slachtoffers over de reikwijdte van het beperkte spreekrecht tot verkeerde verwachtingen en secundaire victimisatie kan leiden.

Toegekend met een AI-model (Opus 5) op basis van de zestien thema's van Risk in Focus; niet door mensen gevalideerd. Om de labels beter te onderbouwen gaan we ze gefaseerd herbeoordelen met een tweede, onafhankelijk model van een andere aanbieder (OpenAI naast Anthropic); vanwege tokenlimieten gebeurt dat stapsgewijs. Ziet u een fout? Laat het weten.

Waar hoort dit rapport bij?

Ministerie
Ministerie van Justitie en Veiligheid
Organisatieonderdeel
DG Straffen en Beschermen
Bron
Onderzoeken en evaluaties: Significant Public, met Universiteit Leiden
Toegepaste standaard
Extern onderzoek
Datum
2026-01-12

Bronnen

Het rapport zelf
originele publicatie
Omschrijving
samenvatting door een AI-model (Opus 5) op basis van de publicatie
Risicolabels
toegekend met een AI-model (Opus 5) volgens de zestien thema's van Risk in Focus (ECIIA), niet door mensen gevalideerd
Indeling bij een onderdeel
rapportreview van de Rijksmap, op basis van de organisatie die in het rapport wordt genoemd
Bijgewerkt
augustus 2026

Andere rapporten over DG Straffen en Beschermen

Alle openbaar bekende rapporten over DG Straffen en Beschermen