Rijksmap

Rijksmap › Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties › Kiesraad › rapport

Evaluatieadvies van de Kiesraad over de verkiezing TK23: Verkiezing goed verlopen en uitslag betrouwbaar; uitvoering vereist versterking

2024-03-04 · Onderzoeken en evaluaties: Kiesraad · standaard Extern onderzoek · Toezicht & onderzoek

Open het rapport bij de bron Toon dit rapport in de interactieve Rijksmap

Waar gaat dit rapport over?

AI-samenvatting

Evaluatieadvies van de Kiesraad aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de vervroegde Tweede Kamerverkiezing van 22 november 2023, mede in het licht van de provinciale staten- en waterschapsverkiezingen van maart 2023 en de Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslagen. Het advies is gebaseerd op eigen waarnemingen, vragen bij het Informatiepunt Verkiezingen, het onderzoek van alle processen-verbaal en meldingen van kiezers in de rol van centraal stembureau, focusgroeponderzoek onder leden van gemeentelijke stembureaus en zeven regionale evaluatiegesprekken. De verkiezing is goed verlopen en de uitslag is betrouwbaar; het aantal telverschillen daalde naar 83 per 100.000 stemmen tegen 137 in 2021. Tegelijk is de impact van de nieuwe procedure groter dan verwacht: 246 terugwijzingen naar 116 gemeentelijke stembureaus, 225 meldingen van kiezers waarvan 107 tot correctie leidden, en veel administratieve fouten door foutgevoelige formulieren. De Kiesraad bepleit een brede evaluatie van de procedure na de Europese verkiezing van juni 2024, aanpassing van de Kieswet zodat gemeentelijke stembureaus bij opmerkelijke telverschillen ook stembiljetten hertellen, ruimere termijnen, een kleiner stembiljet en vereenvoudiging en digitalisering van de kandidaatstelling.

Risicothema's

Governance en verslaggevingVeranderende wet- en regelgevingPersoneel, diversiteit en behoud van talent

Waarom deze indeling: Het advies gaat over de betrouwbaarheid en controleerbaarheid van de uitslagvaststelling, het controleprotocol van het centraal stembureau, terugwijzingen naar gemeentelijke stembureaus en de rolverdeling tussen centraal stembureau en Tweede Kamer (governance). De Kiesraad adviseert de wetgever meerdere artikelen van de Kieswet aan te passen, waaronder artikel Na 20 over hertellen (laws). Een goede uitvoering van de nieuwe procedure vraagt structureel extra ambtelijke capaciteit, deskundige stembureauvoorzitters en voldoende vrijwilligers (humancap).

Toegekend met een AI-model (Opus 5) op basis van de zestien thema's van Risk in Focus; niet door mensen gevalideerd. Om de labels beter te onderbouwen gaan we ze gefaseerd herbeoordelen met een tweede, onafhankelijk model van een andere aanbieder (OpenAI naast Anthropic); vanwege tokenlimieten gebeurt dat stapsgewijs. Ziet u een fout? Laat het weten.

Waar hoort dit rapport bij?

Ministerie
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Organisatieonderdeel
Kiesraad
Bron
Onderzoeken en evaluaties: Kiesraad
Toegepaste standaard
Extern onderzoek
Datum
2024-03-04

Bronnen

Het rapport zelf
originele publicatie
Omschrijving
samenvatting door een AI-model (Opus 5) op basis van de publicatie
Risicolabels
toegekend met een AI-model (Opus 5) volgens de zestien thema's van Risk in Focus (ECIIA), niet door mensen gevalideerd
Indeling bij een onderdeel
rapportreview van de Rijksmap, op basis van de organisatie die in het rapport wordt genoemd
Bijgewerkt
augustus 2026

Andere rapporten over Kiesraad

Alle openbaar bekende rapporten over Kiesraad