Rijksmap

Rijksmap › Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties › Kiesraad › rapport

Evaluatieadvies gemeenteraadsverkiezingen 2026

2026-06-29 · Onderzoeken en evaluaties: Kiesraad · standaard Extern onderzoek · Toezicht & onderzoek

Open het rapport bij de bron Toon dit rapport in de interactieve Rijksmap

Waar gaat dit rapport over?

AI-samenvatting

De Kiesraad adviseert de minister van Binnenlandse Zaken over het verloop van de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart 2026, waarbij voor het eerst drie nieuwe verkiezingswetten samen werden toegepast. De verkiezingen verliepen rustig en de basis is grotendeels op orde, maar gemeenten hebben moeite met taken die zij maar eens in de vier jaar uitvoeren, waardoor routine ontbreekt. Rollen lopen door elkaar: stembureaus leunen sterk op de projectleiding van de gemeente, en in enkele gemeenten vonden hertellingen plaats zonder dat aan de wettelijke voorwaarden was voldaan. De gemeenteraad van Gorinchem besloot tot een volledige herstemming, iets wat sinds 1990 niet meer was voorgekomen. De Kiesraad vraagt de wetgever om een kader voor de omstandigheden die tot een herstemming kunnen leiden.

Risicothema's

Governance en verslaggevingVeranderende wet- en regelgevingToeleveringsketen, uitbesteding en derden

Waarom deze indeling: Het advies is opgebouwd rond rolvastheid: taken van gemeenteraad, burgemeester, centraal en gemeentelijk stembureau lopen door elkaar en stembureaus leunen te zwaar op de projectleider van de gemeente, terwijl de Kieswet hun eigen besluitvorming voorschrijft (governance). Drie nieuwe wetten rond uitslagvaststelling, programmatuur en kwaliteitsbevordering werden voor het eerst in samenhang toegepast en op meerdere punten adviseert de raad de Kieswet aan te passen (laws). Leveranciers van gemeenten vormen een apart risicoblok: verkeerd bezorgde stembiljetten uit het drukproces, postbezorging en fouten in de kiezersselectie door onvolledige registraties (supplychain).

Toegekend met een AI-model (Opus 5) op basis van de zestien thema's van Risk in Focus; niet door mensen gevalideerd. Om de labels beter te onderbouwen gaan we ze gefaseerd herbeoordelen met een tweede, onafhankelijk model van een andere aanbieder (OpenAI naast Anthropic); vanwege tokenlimieten gebeurt dat stapsgewijs. Ziet u een fout? Laat het weten.

Waar hoort dit rapport bij?

Ministerie
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Organisatieonderdeel
Kiesraad
Bron
Onderzoeken en evaluaties: Kiesraad
Toegepaste standaard
Extern onderzoek
Datum
2026-06-29

Bronnen

Het rapport zelf
originele publicatie
Omschrijving
samenvatting door een AI-model (Opus 5) op basis van de publicatie
Risicolabels
toegekend met een AI-model (Opus 5) volgens de zestien thema's van Risk in Focus (ECIIA), niet door mensen gevalideerd
Indeling bij een onderdeel
rapportreview van de Rijksmap, op basis van de organisatie die in het rapport wordt genoemd
Bijgewerkt
augustus 2026

Andere rapporten over Kiesraad

Alle openbaar bekende rapporten over Kiesraad