Rijksmap

Rijksmap › Ministerie van Justitie en Veiligheid › DG Straffen en Beschermen › rapport

De toepassing van het adolescentenstrafrecht bij 16- tot 23-jarigen. Kenmerken van (strafzaken van) de doelgroep en motivering door de rechter

2024-04-22 · Onderzoeken en evaluaties: WODC · standaard Extern onderzoek · Toezicht & onderzoek

Open het rapport bij de bron Toon dit rapport in de interactieve Rijksmap

Waar gaat dit rapport over?

AI-samenvatting

Toepassing van het adolescentenstrafrecht, dat sinds 2014 een flexibele keuze tussen jeugd- en volwassenensanctiestelsel mogelijk maakt bij 16- tot 23-jarigen. Onderzocht zijn 93 uitgebreide vonnissen uit strafzaken die tussen 2017 en 2020 in eerste aanleg zijn afgedaan, verdeeld over vijf groepen, aangevuld met registratiegegevens van het Openbaar Ministerie en de justitiele documentatie; de vonnisteksten zijn via kwalitatieve inhoudsanalyse gecodeerd. Van de mogelijkheden wordt weinig gebruikgemaakt: het volwassenenstrafrecht bij minderjarigen jaarlijks vijf tot veertien keer, het jeugdstrafrecht bij jongvolwassenen 465 tot 587 keer. Bij 16- en 17-jarigen die volgens het volwassenenstrafrecht zijn berecht zien rechters en deskundigen geen pedagogische mogelijkheden meer; zij krijgen langere vrijheidsstraffen en hun zaken duren ruim een half jaar langer. Bij jongvolwassenen met een jeugdsanctie wegen achterlopende ontwikkeling en problemen op meerdere leefgebieden zwaar. Officier van justitie en rechter kiezen in ongeveer 80 procent van de zaken hetzelfde stelsel.

Risicothema's

Veranderende wet- en regelgevingGovernance en verslaggevingPersoneel, diversiteit en behoud van talent

Waarom deze indeling: Het onderzoek gaat over de werking van wetgeving: het adolescentenstrafrecht uit 2014 laat de rechter afwijken van het reguliere sanctiestelsel, en de toepassing van artikel 77b Wetboek van Strafrecht staat op gespannen voet met het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind. Het raakt aan governance omdat een motiveringsplicht ontbreekt, waardoor transparantie en gelijkheid in de sanctionering niet zijn geborgd. Kennis en expertise van de betrokken professionals blijken mede bepalend voor de keuze van het sanctiestelsel, wat vraagt om investering in deskundigheid.

Toegekend met een AI-model (Opus 5) op basis van de zestien thema's van Risk in Focus; niet door mensen gevalideerd. Om de labels beter te onderbouwen gaan we ze gefaseerd herbeoordelen met een tweede, onafhankelijk model van een andere aanbieder (OpenAI naast Anthropic); vanwege tokenlimieten gebeurt dat stapsgewijs. Ziet u een fout? Laat het weten.

Waar hoort dit rapport bij?

Ministerie
Ministerie van Justitie en Veiligheid
Organisatieonderdeel
DG Straffen en Beschermen
Bron
Onderzoeken en evaluaties: WODC
Toegepaste standaard
Extern onderzoek
Datum
2024-04-22

Bronnen

Het rapport zelf
originele publicatie
Omschrijving
samenvatting door een AI-model (Opus 5) op basis van de publicatie
Risicolabels
toegekend met een AI-model (Opus 5) volgens de zestien thema's van Risk in Focus (ECIIA), niet door mensen gevalideerd
Indeling bij een onderdeel
rapportreview van de Rijksmap, op basis van de organisatie die in het rapport wordt genoemd
Bijgewerkt
augustus 2026

Andere rapporten over DG Straffen en Beschermen

Alle openbaar bekende rapporten over DG Straffen en Beschermen