Advies inzake Motie Joseph over de juridische risico's van invaren naar het nieuwe pensioenstelsel

Juridische risico's van het invaren van bestaande pensioenaanspraken naar het stelsel van de Wet toekomst pensioenen, opgesteld op verzoek van de Tweede Kamer naar aanleiding van de motie Joseph. Het invaren is getoetst aan het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en het EU-Handvest, met aandacht voor het eigendomsrecht, leeftijdsdiscriminatie en het recht op familieleven. Volgens de analyse is inmenging in eigendom hier waarschijnlijk bij wet voorzien en in het algemeen belang, maar kan de stapeling van terugwerkende omrekening, geleden nadeel, vermogensverschuiving en het buiten werking stellen van het individueel bezwaarrecht de evenredigheidstoets alsnog doen kantelen. Staat, werkgevers en pensioenfondsen kunnen elk aansprakelijk zijn, afhankelijk van de grond van een eventuele strijdigheid, en de rechtspraak krijgt naar verwachting extra belasting.

Veranderende wet- en regelgevingFinanciële, liquiditeits- en insolventierisico'sGovernance en verslaggeving

Waarom deze indeling: De kern is de houdbaarheid van nieuwe wetgeving: het invaren wordt getoetst aan het EVRM en het EU-Handvest, waarbij het eigendomsrecht, het verbod op leeftijdsdiscriminatie en het buiten werking gestelde individueel bezwaarrecht centraal staan. Financieel gaat het om mogelijke aansprakelijkheid en schadevergoeding voor Staat, werkgevers en pensioenfondsen, waarvan de omvang nog niet is in te schatten. Governance speelt in de verdeling van verantwoordelijkheden tussen Staat, sociale partners en fondsen en in de belasting van de rechtspraak.

Toegekend met een AI-model (Opus 5) op basis van de zestien thema's van Risk in Focus; niet door mensen gevalideerd. Om de labels beter te onderbouwen gaan we ze gefaseerd herbeoordelen met een tweede, onafhankelijk model van een andere aanbieder (OpenAI naast Anthropic); vanwege tokenlimieten gebeurt dat stapsgewijs. Ziet u een fout? Laat het weten.

Ministerie

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Organisatieonderdeel

DG Sociale Zekerheid en Integratie

Bron

Onderzoeken en evaluaties: Legaltree (prof. mr. Niek Peters)

Toegepaste standaard

Extern onderzoek

Datum

2024-10-15

Het rapport zelf

originele publicatie

Omschrijving

samenvatting door een AI-model (Opus 5) op basis van de publicatie

Risicolabels

toegekend met een AI-model (Opus 5) volgens de zestien thema's van Risk in Focus (ECIIA), niet door mensen gevalideerd

Indeling bij een onderdeel

rapportreview van de Rijksmap, op basis van de organisatie die in het rapport wordt genoemd

Bijgewerkt

augustus 2026

• 2026-07-10UWV Monitor arbeidsparticipatie van mensen met een arbeidsbeperking 2025UWV, Strategie, Beleid en Kennis
• 2026-07Evaluatie adviesrecht van gemeenten bij schuldenbewindenBureau Bartels
• 2026-06(On)benutte handelingsruimte in de bijstandNederlandse Arbeidsinspectie
• 2026-05Monitor deelnemerservaringen Wet toekomst pensioenenIpsos I&O
• 2026-04-13Een vroege start op de Nederlandse arbeidsmarkt. Ervaringen, resultaten en werking van de proeven met startbanen voor statushoudersDe Beleidsonderzoekers
• 2026-04Pilot ketenverwijzing bij schuldenproblematiek: een brug naar gemeentelijke schuldhulpverleningHogeschool Utrecht, lectoraat Schulden en Incasso

Alle openbaar bekende rapporten over DG Sociale Zekerheid en Integratie