Rijksmap

Rijksmap › Ministerie van Justitie en Veiligheid › Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid › rapport

Rechtsextremisme op sociale mediaplatforms? Ontwikkelingspaden en handelingsperspectieven

2023-08 · Onderzoeken en evaluaties: Verwey-Jonker Instituut en TextGain · standaard Extern onderzoek · Toezicht & onderzoek

Open het rapport bij de bron Toon dit rapport in de interactieve Rijksmap

Waar gaat dit rapport over?

AI-samenvatting

Onderzocht is welke ontwikkelingspaden leiden tot rechtsextremistische radicalisering, welke rol sociale mediaplatforms en hun aanbevelingsalgoritmen daarbij spelen en hoe online en offline invloeden op elkaar inwerken. Het onderzoek combineert een literatuurstudie en expertsessies met online proeven op YouTube en TikTok waarin is nagegaan of gepersonaliseerd zoekgedrag leidt tot suggesties voor extremere inhoud. Radicalisering blijkt een complex samenspel van risico- en beschermende factoren op individueel, groeps- en samenlevingsniveau. De rol van aanbevelingsalgoritmen is volgens recent onderzoek beperkt; eigen keuzes van gebruikers wegen minstens zo zwaar, zoals het volgen van kanalen, het opzoeken van gelijkgestemden en gericht zoekgedrag. Grote platforms hebben de moderatie van illegale inhoud beter op orde, maar extremistische inhoud is verschoven naar alternatieve platforms en naar polariserende inhoud die wel schadelijk maar niet illegaal is en die door codetaal, ironie en beeldspraak moeilijk te herkennen is. Beschreven worden verder online subculturen die als toegangspoort fungeren. Handelingsperspectieven liggen vooral bij dialoog met kleinere platforms, bij het beter begrijpen en modereren van grensgevallen en bij de eigen verantwoordelijkheid van gebruikers.

Risicothema's

Digitale disruptie, nieuwe technologie en AIGezondheid, veiligheid en beveiligingVeranderende wet- en regelgeving

Waarom deze indeling: De kern is de werking van aanbevelingsalgoritmen op platforms als YouTube en TikTok en de verplaatsing van extremistische inhoud naar alternatieve platforms (digital). De inzet is het voorkomen van radicalisering die kan uitmonden in geweld, en daarmee de veiligheid van de samenleving (hse). Het handelingsperspectief van de Nederlandse overheid wordt begrensd door Europese regelgeving, waarbij het toezicht op zeer grote platforms bij de Europese Commissie of het vestigingsland ligt (laws).

Toegekend met een AI-model (Opus 5) op basis van de zestien thema's van Risk in Focus; niet door mensen gevalideerd. Om de labels beter te onderbouwen gaan we ze gefaseerd herbeoordelen met een tweede, onafhankelijk model van een andere aanbieder (OpenAI naast Anthropic); vanwege tokenlimieten gebeurt dat stapsgewijs. Ziet u een fout? Laat het weten.

Waar hoort dit rapport bij?

Ministerie
Ministerie van Justitie en Veiligheid
Organisatieonderdeel
Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid
Bron
Onderzoeken en evaluaties: Verwey-Jonker Instituut en TextGain
Toegepaste standaard
Extern onderzoek
Datum
2023-08 (alleen de maand is bekend)

Bronnen

Het rapport zelf
originele publicatie
Omschrijving
samenvatting door een AI-model (Opus 5) op basis van de publicatie
Risicolabels
toegekend met een AI-model (Opus 5) volgens de zestien thema's van Risk in Focus (ECIIA), niet door mensen gevalideerd
Indeling bij een onderdeel
rapportreview van de Rijksmap, op basis van de organisatie die in het rapport wordt genoemd
Bijgewerkt
augustus 2026

Andere rapporten over Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid

Alle openbaar bekende rapporten over Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid