Onderzoek infrastructuur sociaal ontwikkelbedrijven

Berenschot onderzocht in opdracht van SZW, VNG en Cedris hoe de infrastructuur van sociaal ontwikkelbedrijven ervoor staat, en schetste drie toekomstscenario's. Bij de invoering van de Participatiewet in 2015 waren er 90.000 Wsw-plekken; die worden tot 2048 afgebouwd, met 30.000 beschutte plekken en 60.000 plekken met loonkostensubsidie als beoogde vervanging. Van de bedrijven meldt 46 procent dat hun gemeentebesturen nog geen expliciete keuze over hun toekomst hebben gemaakt. Zeker de helft weet door krimpende aantallen en budgetten niet waar het aan toe is. Vooral partiële bedrijven krijgen minder kandidaten doorverwezen dan verwacht, wat leidt tot overcapaciteit en hoge exploitatiekosten.

Financiële, liquiditeits- en insolventierisico'sGovernance en verslaggevingBedrijfscontinuïteit en operationele weerbaarheidPersoneel, diversiteit en behoud van talent

Waarom deze indeling: Het rapport rekent de geldstroom rond de Participatiewet volledig door: een structurele bezuiniging van 1.981 miljoen euro bij invoering, totale kosten die in de nulvariant dalen van 2.497 miljoen euro in 2021 naar 1.763 miljoen euro structureel, een tekort op beschut werk dat oploopt van 29 tot 43 miljoen euro naar 63 tot 111 miljoen euro per jaar, meerkosten van de cao Aan de slag en een financiering uit drie kanalen (BUIG-budget, integratie-uitkering Participatie, algemene uitkering gemeentefonds) die gemeenten als ondoorzichtig en ontoereikend ervaren; 43 procent van de bedrijven verwacht over 2022 een negatief resultaat. Op sturing en verantwoording constateren de onderzoekers dat bij 46 procent van de bedrijven acht jaar na invoering nog geen expliciete bestuurlijke keuze over de toekomst is gemaakt, dat 60 procent geen helder takenpakket heeft, dat 55 procent van de afspraken over aan te leveren kandidaten niet wordt nagekomen en dat eenduidige prestatie-indicatoren en landelijke monitoring ontbreken, zelfs een statistiek die laat zien welk deel van de mensen met loonkostensubsidie bij een reguliere werkgever werkt. De continuiteit van de uitvoering staat onder druk doordat minimaal 35 procent van de bedrijven krimp of beeindiging verwacht, dienstbetrekkingen teruglopen van 75.000 in 2021 naar 35.000 structureel, werksoorten verdwijnen en de vangnetfunctie voor terugval wegvalt, terwijl personeel en arbeidsparticipatie centraal staan via de 54.086 mensen uit het doelgroepregister die niet aan de slag zijn, uitvalpercentages van 10 tot 30 procent bij reguliere werkgevers en het door bedrijven voorziene verlies van kennis en kunde.

Toegekend met een AI-model (Opus 5) op basis van de zestien thema's van Risk in Focus; niet door mensen gevalideerd. Om de labels beter te onderbouwen gaan we ze gefaseerd herbeoordelen met een tweede, onafhankelijk model van een andere aanbieder (OpenAI naast Anthropic); vanwege tokenlimieten gebeurt dat stapsgewijs. Ziet u een fout? Laat het weten.

Ministerie

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Organisatieonderdeel

DG Sociale Zekerheid en Integratie

Onderdeel volgens het rapport

DGSZI; Directie Participatie en Decentrale Voorzieningen (PDV)

Bron

Onderzoeken en evaluaties: Berenschot

Toegepaste standaard

Extern onderzoek

Datum

2023-06-07

Het rapport zelf

originele publicatie

Omschrijving

samenvatting door een AI-model (Opus 5) op basis van de publicatie

Risicolabels

toegekend met een AI-model (Opus 5) volgens de zestien thema's van Risk in Focus (ECIIA), niet door mensen gevalideerd

Indeling bij een onderdeel

rapportreview van de Rijksmap, op basis van de organisatie die in het rapport wordt genoemd

Bijgewerkt

augustus 2026

• 2026-07-10UWV Monitor arbeidsparticipatie van mensen met een arbeidsbeperking 2025UWV, Strategie, Beleid en Kennis
• 2026-07Evaluatie adviesrecht van gemeenten bij schuldenbewindenBureau Bartels
• 2026-06(On)benutte handelingsruimte in de bijstandNederlandse Arbeidsinspectie
• 2026-05Monitor deelnemerservaringen Wet toekomst pensioenenIpsos I&O
• 2026-04-13Een vroege start op de Nederlandse arbeidsmarkt. Ervaringen, resultaten en werking van de proeven met startbanen voor statushoudersDe Beleidsonderzoekers
• 2026-04Pilot ketenverwijzing bij schuldenproblematiek: een brug naar gemeentelijke schuldhulpverleningHogeschool Utrecht, lectoraat Schulden en Incasso

Alle openbaar bekende rapporten over DG Sociale Zekerheid en Integratie