Korte vrijheidsstraffen. Een literatuuronderzoek naar het bereiken van strafdoelen met korte vrijheidsstraffen ten opzichte van andere straffen (Cahier 2023-7)

Ruim twee derde van de mensen die uit een Nederlandse gevangenis stromen heeft korter dan drie maanden vastgezeten. Naar aanleiding van een advies van de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming om het aantal korte detenties terug te dringen, onderzocht het WODC via een brede literatuurstudie wat bekend is over drie strafdoelen: speciale preventie, generale preventie en vergelding. Recidive na een korte vrijheidsstraf blijkt even hoog of hoger dan na een boete, taakstraf of voorwaardelijke straf; het merendeel van de studies wijst op meer recidive. Het generaal afschrikwekkende effect van vrijheidsstraffen ten opzichte van andere straffen wordt hooguit klein geschat, waarbij de pakkans meer afschrikt dan het straftype. Vergelding kan ook met andere straftypen worden bereikt, omdat iets langere niet-vrijheidsbenemende straffen als even zwaar worden ervaren. De conclusie is dat korte vrijheidsstraffen voor het bereiken van strafdoelen niet te verkiezen zijn boven andere straffen; twee vervolgonderzoeken worden aanbevolen.

Veranderende wet- en regelgevingGezondheid, veiligheid en beveiliging

Waarom deze indeling: Het onderzoek raakt direct aan het sanctiestelsel en de vraag of maatregelen die korte vrijheidsstraffen bevorderen of niet-vrijheidsbenemende straffen beperken verstandig zijn; strafmaxima en proportionaliteit worden als rechtspolitieke keuzes beschreven. Daarnaast gaat het om veiligheid in de samenleving: recidive, afschrikking en criminaliteitsniveau, en om de schade die detentie kan toebrengen aan werk, huisvesting en sociale bindingen.

Toegekend met een AI-model (Opus 5) op basis van de zestien thema's van Risk in Focus; niet door mensen gevalideerd. Om de labels beter te onderbouwen gaan we ze gefaseerd herbeoordelen met een tweede, onafhankelijk model van een andere aanbieder (OpenAI naast Anthropic); vanwege tokenlimieten gebeurt dat stapsgewijs. Ziet u een fout? Laat het weten.

Ministerie

Ministerie van Justitie en Veiligheid

Organisatieonderdeel

DG Straffen en Beschermen

Bron

Onderzoeken en evaluaties: WODC

Toegepaste standaard

Extern onderzoek

Datum

2023-07-07

Het rapport zelf

originele publicatie

Omschrijving

samenvatting door een AI-model (Opus 5) op basis van de publicatie

Risicolabels

toegekend met een AI-model (Opus 5) volgens de zestien thema's van Risk in Focus (ECIIA), niet door mensen gevalideerd

Indeling bij een onderdeel

rapportreview van de Rijksmap, op basis van de organisatie die in het rapport wordt genoemd

Bijgewerkt

augustus 2026

• 2026-06-30Evaluatie pilot nieuwe werkwijze hulpverlening aan slachtoffers van seksueel geweldRegioplan en Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving
• 2026-06-23Seksueel grensoverschrijdend gedrag in religieuze gemeenschappen. Een verkenning van het fenomeen en de factoren die de omgang met, visie op en hulpvragen van slachtoffers beinvloedenWODC
• 2026-06-18Hervorming van strafovernameWODC
• 2026-06-05Strafrechtelijke aanpak van schoolverzuim. Een ander perspectiefRaad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming
• 2026-06-04Incidentonderzoek NieuwegeinIGJ
• 2026-05-15Scheiden zonder rechterWODC

Alle openbaar bekende rapporten over DG Straffen en Beschermen