Zelfstandig in en uit de bijstand. Kosten en baten Besluit Bijstandverlening Zelfstandigen

Het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz) biedt startende zelfstandigen een re-integratievoorziening en gevestigde zelfstandigen een financieel vangnet. Onderzocht is of de regeling maatschappelijk rendabel is, via literatuurstudie, een EffectenArena, interviews met dertien gemeenten die de regeling voor 93 gemeenten uitvoeren, en een kwantitatieve vergelijking van ruim 22.000 instromers uit 2007-2010 met gematchte controlegroepen over vijf jaar. Voor starters wegen de baten ruim op tegen de kosten doordat zij sneller uit de bijstand stromen. Voor gevestigden met een uitkering voor levensonderhoud en voor ouderen is het maatschappelijk rendement negatief, omdat zij eerder met hun bedrijf stoppen en minder inkomen uit arbeid halen dan vergelijkbare ondernemers zonder Bbz. Geadviseerd wordt het instrument selectiever in te zetten, de financiering in reguliere budgetten onder te brengen en de registratie te verbeteren.

Financiële, liquiditeits- en insolventierisico'sVeranderende wet- en regelgevingGovernance en verslaggeving

Waarom deze indeling: De kern is een maatschappelijke kosten-batenanalyse van uitkeringslasten, kredieten en niet-terugbetaalde leningen, met een negatief saldo voor gevestigden en ouderen (financial). Het onderzochte instrument is een regeling binnen de Participatiewet waarvan de vormgeving ter discussie wordt gesteld (laws). De verdeling van kosten tussen rijk en gemeenten en de gebrekkige registratie van uitkeringen en kredieten raken de sturing en verantwoording (governance).

Toegekend met een AI-model (Opus 5) op basis van de zestien thema's van Risk in Focus; niet door mensen gevalideerd. Om de labels beter te onderbouwen gaan we ze gefaseerd herbeoordelen met een tweede, onafhankelijk model van een andere aanbieder (OpenAI naast Anthropic); vanwege tokenlimieten gebeurt dat stapsgewijs. Ziet u een fout? Laat het weten.

Ministerie

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Organisatieonderdeel

DG Sociale Zekerheid en Integratie

Bron

Onderzoeken en evaluaties: SEO Economisch Onderzoek

Toegepaste standaard

Werkwijzer voor MKBA's in het sociaal domein

Datum

2018-10 (alleen de maand is bekend)

Het rapport zelf

originele publicatie

Omschrijving

samenvatting door een AI-model (Opus 5) op basis van de publicatie

Risicolabels

toegekend met een AI-model (Opus 5) volgens de zestien thema's van Risk in Focus (ECIIA), niet door mensen gevalideerd

Indeling bij een onderdeel

rapportreview van de Rijksmap, op basis van de organisatie die in het rapport wordt genoemd

Bijgewerkt

augustus 2026

• 2026-07-10UWV Monitor arbeidsparticipatie van mensen met een arbeidsbeperking 2025UWV, Strategie, Beleid en Kennis
• 2026-07Evaluatie adviesrecht van gemeenten bij schuldenbewindenBureau Bartels
• 2026-06(On)benutte handelingsruimte in de bijstandNederlandse Arbeidsinspectie
• 2026-05Monitor deelnemerservaringen Wet toekomst pensioenenIpsos I&O
• 2026-04-13Een vroege start op de Nederlandse arbeidsmarkt. Ervaringen, resultaten en werking van de proeven met startbanen voor statushoudersDe Beleidsonderzoekers
• 2026-04Pilot ketenverwijzing bij schuldenproblematiek: een brug naar gemeentelijke schuldhulpverleningHogeschool Utrecht, lectoraat Schulden en Incasso

Alle openbaar bekende rapporten over DG Sociale Zekerheid en Integratie