Grip op menselijke maat

Veel mensen komen onbedoeld klem te zitten door overheidsregels. Een oorzaak is de voor hen én voor uitvoerders vaak ingewikkelde regelgeving.... Leidraad voor de menselijke maat Een vrouw die door een herbeoordeling een nabetaling van 5000 euro kreeg van het UWV, vanwege arbeidsongeschiktheid. Maar door dat extra WIA-geld moest ze een deel van haar nabestaandenuitkering juist terugbetalen. Ook de Belastingdienst vordert nog loonheffing omdat op beide uitkeringen een loonheffingskorting was toegepast. Aan het eind van het verhaal had ze geen 5000 euro extra, maar 1000 euro minder. Uit de parlementaire onderzoeken naar de toeslagenaffaire Ongekend onrecht en naar het fraudebeleid Blind voor mens en recht bleek dat de overheid de menselijke maat uit het oog verloren is. De Algemene Rekenkamer heeft als missie om het functioneren van de rijksoverheid te verbeteren, zeker als het om de omgang met burgers gaat. Daarom heeft de Algemene Rekenkamer deze leidraad ontwikkeld, die overheidsinstanties kan helpen bij het verbeteren van hun dienstverlening. Gebaseerd op onderzoek naar arbeidsongeschiktheid De Rekenkamer baseert de leidraad op uitvoerig onderzoek naar de arbeidsongeschiktheidsverzekering WIA, die UWV uitvoert. In 2023 was daarmee € 9,3 miljard gemoeid, exclusief uitvoeringskosten. Uit het onderzoek blijkt dat de WIA bij een deel van de uitkeringsgerechtigden niet uitpakt [...]

Veranderende wet- en regelgevingBedrijfscontinuïteit en operationele weerbaarheidGovernance en verslaggeving

Waarom deze indeling: De hoofdconclusie van het rapport benoemt de oorzaak van de onbedoelde gevolgen expliciet: 'De oorzaken van deze onbedoelde gevolgen zijn divers, met als gemene deler de ingewikkeldheid van de regelgeving', en vier van de zes aanbevelingen gaan over regelgeving (wettelijke grondslag Beleidsregels 2006, grondslag gegevensuitwisseling Toeslagenwet, expliciete regels over nadelige gevolgen, leidraad bij wetgeving in de Kamer). Daarom is laws primair en niet continuity, zoals Y wil; de onuitvoerbaarheid van de WIA en de 17.259 wachtenden op een claimbeoordeling zijn een overgenomen conclusie uit het verantwoordingsonderzoek 2022 en krijgen alleen in paragraaf 5.1.1 eigen behandeling, sterk genoeg als tweede label maar niet als kern. Governance blijft staan vanwege de leidraad voor uitvoeringstoezicht (hoofdstuk 7.2.3), de gebrekkige verantwoording en registratie van maatwerkbesluiten en aanbeveling 1 aan het UWV-bestuur. Anders dan X laat ik financial vallen: de terugvorderingen (19.705 mensen, 6,5 miljoen euro onrechtmatige voorschotten) raken vooral de inkomenspositie van burgers, en de rechtmatigheidsdraad rond de beleidsregels is een keerzijde van maatwerk, geen financieel-beheeroordeel.

Toegekend met een AI-model (Opus 5) op basis van de zestien thema's van Risk in Focus; niet door mensen gevalideerd. Om de labels beter te onderbouwen gaan we ze gefaseerd herbeoordelen met een tweede, onafhankelijk model van een andere aanbieder (OpenAI naast Anthropic); vanwege tokenlimieten gebeurt dat stapsgewijs. Ziet u een fout? Laat het weten.

Ministerie

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Organisatieonderdeel

Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen

Onderdeel volgens het rapport

UWV

Bron

Algemene Rekenkamer

Toegepaste standaard

ISSAI

Datum

2024-04-18

Het rapport zelf

originele publicatie

Omschrijving

officiële omschrijving, overgenomen van de publicatiepagina

Risicolabels

toegekend met een AI-model (Opus 5) volgens de zestien thema's van Risk in Focus (ECIIA), niet door mensen gevalideerd

Indeling bij een onderdeel

rapportreview van de Rijksmap, op basis van de organisatie die in het rapport wordt genoemd

Bijgewerkt

augustus 2026

• 2026-04-22Evaluatie re-integratiedienstverlening IVA en Wajong-DGA: Tussenrapport – halverwege de pilotDe Beleidsonderzoekers
• 2026-04-07Stand van de uitvoering sociale zekerheid april 2026UWV en SVB
• 2025-12-19Sociaal-medische dienstverleningUWV
• 2025-12-19Verbetering van de sturingsrelatie tussen UWV en het ministerie van SZWUniversiteit Utrecht
• 2025-12-03Fouten bij WIA-uitkeringen: blind voor de signalen, burgers geraaktAlgemene Rekenkamer
• 2025-10-21Wajongdienstverlening UWV 2017-2022De Beleidsonderzoekers

Alle openbaar bekende rapporten over Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen