Foutieve tenaamstellingen van veroordeelden zijn nog niet opgelost

Dit onderzoek maakt deel uit van verantwoordingsonderzoek ministerie van Justitie en Veiligheid. Het komt voor dat een vonnis van een rechter op een onjuiste naam staat. Dit heet een foutieve tenaamstelling. Dat kan bijvoorbeeld door identiteitsfraude of door typ- of schrijffout. De gevolgen hiervan kunnen groot zijn. De dader kan zijn of haar straf ontlopen en een onschuldige burger kan onterecht een straf krijgen. Jarenlang bleef onduidelijk hoe deze fouten opgelost moeten worden. In die onduidelijkheid hebben medewerkers van de Justitiële Informatiedienst (Justid) de naam van de veroordeelde in het systeem van de strafrechtketen aangepast. Vorig jaar stelde we vast dat het tot 2024 ging om minimaal 867 zaken, waarvan 141 ernstige strafbare feiten zoals levens-, zeden- en drugsdelicten, terroristische misdrijven en geweldsmisdrijven. Deze aantallen zijn een ondergrens. De minister weet niet wat de totale omvang van zaken met een foutieve tenaamstelling is.

Governance en verslaggevingFraude, omkoping en criminele uitbuiting

Waarom deze indeling: De minister heeft in 2025 duidelijk gemaakt hoe foutieve tenaamstellingen moeten worden opgelost, maar afspraken met ketenpartners zoals het OM en de rechtspraak ontbreken nog en de totale omvang van de problematiek is niet in beeld: vastgesteld is een ondergrens van minimaal 867 zaken tot 2024, waarvan 141 ernstige strafbare feiten. De Rekenkamer beveelt aan de risico's van automatisch wijzigen via BRP en BVV in kaart te brengen en burgers te informeren over wijzigingen in hun strafblad. Identiteitsfraude wordt genoemd als oorzaak, met als gevolg dat een dader zijn straf kan ontlopen en een onschuldige burger onterecht een straf krijgt.

Toegekend met een AI-model (Opus 5) op basis van de zestien thema's van Risk in Focus; niet door mensen gevalideerd. Om de labels beter te onderbouwen gaan we ze gefaseerd herbeoordelen met een tweede, onafhankelijk model van een andere aanbieder (OpenAI naast Anthropic); vanwege tokenlimieten gebeurt dat stapsgewijs. Ziet u een fout? Laat het weten.

Ministerie

Ministerie van Justitie en Veiligheid

Onderdeel volgens het rapport

Justitiële Informatiedienst (Justid); strafrechtketen; minister van JenV

Bron

Algemene Rekenkamer

Toegepaste standaard

ISSAI

Datum

2026-05-20

Het rapport zelf

originele publicatie

Omschrijving

officiële omschrijving, overgenomen van de publicatiepagina

Risicolabels

toegekend met een AI-model (Opus 5) volgens de zestien thema's van Risk in Focus (ECIIA), niet door mensen gevalideerd

Bijgewerkt

augustus 2026