Rijksmap

Rijksmap › Ministerie van Economische Zaken en Klimaat › DG Klimaat en Energie › rapport

Energiebesparing stimuleren of verplichten? - Onderzoek naar overlap van energiebesparingsbeleid

2026-01-15 · Algemene Rekenkamer · standaard ISSAI · Overige onderzoeksopdrachten

Open het rapport bij de bron Toon dit rapport in de interactieve Rijksmap

Waar gaat dit rapport over?

Officiële omschrijving

Om ervoor te zorgen dat bedrijven energie besparen, heeft het kabinet zowel een verplichting als meerdere subsidies in het leven geroepen. In veruit de meeste gevallen gaat dat goed, maar soms krijgen bedrijven subsidies om acties te ondernemen... De energiebesparingsplicht bestaat sinds 1993 en is het belangrijkste instrument van de minister van Klimaat en Groene Groei (KGG) om bedrijven en instellingen te verplichten tot energiebesparing. Als zij veel energie of gas gebruiken, moeten zij verplicht energiebesparende maatregelen doorvoeren die in 5 jaar terugverdiend worden. In 2024 bleek uit onderzoek van de Rekenkamer dat de minister van KGG onvoldoende op de hoogte was in hoeverre de plicht daadwerkelijk tot energiebesparing leidt. De verwachte energiebesparing werd waarschijnlijk niet behaald, mede omdat de minister niet wist welke bedrijven onder de plicht vallen. € 1,2 miljard subsidies en fiscale regelingen Naast de verplichting tot energiebesparing, voor circa 107.500 bedrijven en instellingen, stimuleert het kabinet alle Nederlandse bedrijven en instellingen met ten minste 17 subsidies en fiscale regelingen om energiebesparende maatregelen te treffen en CO2-uitstoot te verminderen. Daar werd in 2024 ten minste € 1,2 miljard aan uitgegeven. Bij 11 van de 17 regelingen zijn er maatregelen genomen om overlap met de plicht te voorkomen. Dat kan door de doelgroep te beperken, bepaalde maatregelen uit te sluiten of technische voorwaarden te formuleren, zodat overlap in de [...]

Risicothema's

Financiële, liquiditeits- en insolventierisico'sGovernance en verslaggevingKlimaat, biodiversiteit en milieu

Waarom deze indeling: Het rapport onderzoekt of 17 stimuleringsmaatregelen overlappen met de energiebesparingsplicht en beoordeelt die overlap als ondoelmatig: er ontstaat een cadeau-effect doordat ministers steun geven voor maatregelen die bedrijven al verplicht moeten treffen, geschat op maximaal 5,2 miljoen euro (2019) tot 51,4 miljoen euro (2023), waarvan minimaal 0,7 tot 9,5 miljoen euro aantoonbaar bij besparingsplichtige bedrijven terechtkwam. Ministers onderbouwen de doelmatigheid vooraf niet, kennen de omvang van de overlap niet en informeerden het parlement er niet over, mede door beperkte samenhang in het beleid en ongelukkige timing van nieuwe regels voor de plicht. Het onderwerp is het energiebesparings- en klimaatbeleid, met de energiebesparingsplicht als belangrijkste instrument voor CO2-reductie richting 2030.

Toegekend met een AI-model (Opus 5) op basis van de zestien thema's van Risk in Focus; niet door mensen gevalideerd. Om de labels beter te onderbouwen gaan we ze gefaseerd herbeoordelen met een tweede, onafhankelijk model van een andere aanbieder (OpenAI naast Anthropic); vanwege tokenlimieten gebeurt dat stapsgewijs. Ziet u een fout? Laat het weten.

Waar hoort dit rapport bij?

Ministerie
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
Organisatieonderdeel
DG Klimaat en Energie
Onderdeel volgens het rapport
directoraat-generaal Klimaat en Energie
Bron
Algemene Rekenkamer
Toegepaste standaard
ISSAI
Datum
2026-01-15

Bronnen

Het rapport zelf
originele publicatie
Omschrijving
officiële omschrijving, overgenomen van de publicatiepagina
Risicolabels
toegekend met een AI-model (Opus 5) volgens de zestien thema's van Risk in Focus (ECIIA), niet door mensen gevalideerd
Indeling bij een onderdeel
rapportreview van de Rijksmap, op basis van de organisatie die in het rapport wordt genoemd
Bijgewerkt
augustus 2026

Andere rapporten over DG Klimaat en Energie

Alle openbaar bekende rapporten over DG Klimaat en Energie