Verder vooruit: Examencommissies in een veranderend hoger onderwijs

Rapport van de Inspectie van het Onderwijs. Het rapport bevat een geactualiseerd en landelijk beeld van de examencommissies in het hoger onderwijs. Het besteedt daarbij aandacht aan de rol van de examencommissies bij nieuwe ontwikkelingen met in het bijzonder aandacht voor onderwijsinnovaties en de omgang met generatieve AI (Artificial Intelligence).

Governance en verslaggevingVeranderende wet- en regelgevingDigitale disruptie, nieuwe technologie en AIPersoneel, diversiteit en behoud van talent

Waarom deze indeling: De inspectie onderzoekt of examencommissies onafhankelijk en deskundig kunnen vaststellen dat studenten de eindkwalificaties halen, en constateert dat de positionering ten opzichte van bestuur en opleidingsmanagement, de taakverdeling tussen zorgen en borgen, de PDCA-cyclus, het jaarverslag en de reactie daarop tekortschieten. Op meerdere punten is sprake van niet-naleving van de WHW: examencommissies zonder extern lid of met een lid met financiele verantwoordelijkheid, 8 procent dat examinatoren niet zelf aanwijst, vrijstellingen die door opleidingsdirecteuren of generiek bij aangepaste routes worden verleend, met aanbevelingen aan de minister om de wet aan te passen. Generatieve AI vormt een apart deel: bijna 80 procent van de commissies had al met AI-gerelateerde fraude te maken, ruim 80 procent vindt die fraude lastiger te bewijzen, en de AI-verordening verplicht besturen tot AI-geletterdheid. Facilitering is het hardnekkigste knelpunt: circa 70 procent komt door tijdgebrek te weinig toe aan borging en professionalisering en 40 procent van de examinatoren heeft te weinig tijd voor bijscholing.

Toegekend met een AI-model (Opus 5) op basis van de zestien thema's van Risk in Focus; niet door mensen gevalideerd. Om de labels beter te onderbouwen gaan we ze gefaseerd herbeoordelen met een tweede, onafhankelijk model van een andere aanbieder (OpenAI naast Anthropic); vanwege tokenlimieten gebeurt dat stapsgewijs. Ziet u een fout? Laat het weten.

Ministerie

Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Onderdeel volgens het rapport

Hoger onderwijs (Inspectie van het Onderwijs)

Bron

Rijksinspecties en andere toezichthouders: Inspectie van het Onderwijs

Toegepaste standaard

Rijkstoezicht

Datum

2025-11-14

Het rapport zelf

originele publicatie

Omschrijving

officiële omschrijving, overgenomen van de publicatiepagina

Risicolabels

toegekend met een AI-model (Opus 5) volgens de zestien thema's van Risk in Focus (ECIIA), niet door mensen gevalideerd

Bijgewerkt

augustus 2026