Rechtvaardige batenverdeling van de mijnbouw

Berenschot ontwierp in opdracht van het ministerie van Klimaat en Groene Groei een model om de opbrengsten van mijnbouw eerlijker te verdelen. Aanleiding is de lage acceptatie van mijnbouw, mede door de gaswinning in Groningen: nu profiteren alleen de operators en het Rijk, en niet de streek zelf. In het voorgestelde model betalen exploitanten van rendabele activiteiten verplicht een vast bedrag per gewonnen of opgeslagen eenheid. Dat geld gaat naar gemeenten waarin een effectgebied ligt, verdeeld naar het aantal inwoners daar, met voorwaarden aan de besteding. Berenschot noemt het model verre van ideaal: het beheer en de juridische uitwerking zijn complex, de uitvoeringskosten fors en de te verdelen baten uit nieuwe projecten beperkt.

Veranderende wet- en regelgevingFinanciële, liquiditeits- en insolventierisico'sCommunicatie, reputatie en stakeholders

Waarom deze indeling: De juridische analyse laat zien dat een verplichte bijdrage onder de huidige Mijnbouwwet niet kan worden opgelegd aan bestaande vergunningen en dat wetswijziging onzeker is. Financieel gaat het om de omvang van de te herverdelen baten, de draagkracht van operators en de gevolgen voor het staatsaandeel in de winst. De aanleiding is het afgenomen maatschappelijk draagvlak voor mijnbouw en het gevoel van onrechtvaardigheid in de omgeving.

Toegekend met een AI-model (Opus 5) op basis van de zestien thema's van Risk in Focus; niet door mensen gevalideerd. Om de labels beter te onderbouwen gaan we ze gefaseerd herbeoordelen met een tweede, onafhankelijk model van een andere aanbieder (OpenAI naast Anthropic); vanwege tokenlimieten gebeurt dat stapsgewijs. Ziet u een fout? Laat het weten.

Ministerie

Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

Bron

Onderzoeken en evaluaties: Berenschot

Toegepaste standaard

Extern onderzoek

Datum

2025-03-31

Het rapport zelf

originele publicatie

Omschrijving

samenvatting door een AI-model (Opus 5) op basis van de publicatie

Risicolabels

toegekend met een AI-model (Opus 5) volgens de zestien thema's van Risk in Focus (ECIIA), niet door mensen gevalideerd

Bijgewerkt

augustus 2026