Het gebruik van het Beleidskompas binnen de Rijksoverheid. Ontwikkeling evaluatiekader en eerste evaluatie Beleidskompas. Eindrapportage

Eerste evaluatie van het Beleidskompas, het in maart 2023 ingevoerde rijksbrede instrument dat de kwaliteit van beleid en regelgeving moet borgen en dat het Integraal Afwegingskader (IAK) uit 2011 verving. Het onderzoek reconstrueert eerst de beleidstheorie en bouwt daaruit een evaluatiekader, en voert vervolgens een plan- en procesevaluatie uit met een survey onder 664 beleids- en wetgevingsambtenaren en leidinggevenden, zestien interviews, twee focusgroepen, een geautomatiseerde inhoudsanalyse van alle internetconsultatiedossiers uit maart tot december 2023 en een verdiepende tekstanalyse van zestien dossiers. Iets meer dan de helft van de respondenten kent het instrument, achttien procent gebruikt het, met grote verschillen tussen departementen. In bijna alle onderzochte formulieren is slechts een beleidsoptie verkend, terwijl het instrument juist een integrale afweging van meerdere opties beoogt.

Governance en verslaggevingVeranderende wet- en regelgevingOrganisatiecultuur

Waarom deze indeling: Het Beleidskompas is een rijksbreed sturingsinstrument voor de kwaliteit van beleid en de aansturing ervan is zowel interdepartementaal als departementaal nog vrijblijvend (governance). Het instrument is verplicht bij de voorbereiding van wet- en regelgeving en wordt onder meer bij internetconsultatie afgedwongen (laws). De kern van de bevindingen ligt bij het gedrag van ambtenaren en leidinggevenden: het instrument wordt vaak pas achteraf ingevuld als tick-the-box exercitie, en tijd en ambtelijke ruimte ontbreken (culture).

Toegekend met een AI-model (Opus 5) op basis van de zestien thema's van Risk in Focus; niet door mensen gevalideerd. Om de labels beter te onderbouwen gaan we ze gefaseerd herbeoordelen met een tweede, onafhankelijk model van een andere aanbieder (OpenAI naast Anthropic); vanwege tokenlimieten gebeurt dat stapsgewijs. Ziet u een fout? Laat het weten.

Ministerie

Rijksbreed

Bron

Onderzoeken en evaluaties: Erasmus Universiteit Rotterdam, vakgroep Bestuurskunde en Sociologie, en GovernEUR

Toegepaste standaard

Extern onderzoek

Datum

2024-09-09

Het rapport zelf

originele publicatie

Omschrijving

samenvatting door een AI-model (Opus 5) op basis van de publicatie

Risicolabels

toegekend met een AI-model (Opus 5) volgens de zestien thema's van Risk in Focus (ECIIA), niet door mensen gevalideerd

Bijgewerkt

augustus 2026