Regeldruk bij vrijwilligersorganisaties en filantropische instellingen. Onderzoek naar de omvang, achtergrond en oplossingsrichtingen voor de ervaren regeldruk

Naar aanleiding van signalen van koepelorganisaties, Kamervragen en een petitie die ruim 12.600 keer werd getekend, is de ervaren regeldruk bij vrijwilligersorganisaties en filantropische instellingen onderzocht. Nederland telt tussen de 145.000 en 368.000 geregistreerde organisaties van dit type. In totaal zijn 136 verplichtingen geinventariseerd, waarvan er per organisatie twintig tot soms meer dan honderd van toepassing kunnen zijn. Bepalend is of er betaalde krachten in dienst zijn: dan gelden dertig tot veertig verplichtingen, tegenover twintig tot dertig bij een organisatie met alleen vrijwilligers. Veelgenoemde knelpunten zijn de UBO-registratie, de vrijwilligersvergoeding, subsidieaanvragen, de AVG en de Wwft; extra regeldruk wordt verwacht van de Wet transparantie maatschappelijke organisaties, de Wet Markt en Overheid en de Omgevingswet. Naast het aantal verplichtingen veroorzaakt de complexiteit ervan druk, vooral bij kleine organisaties zonder capaciteit om uit te zoeken wat van toepassing is. Voor tien verplichtingen zijn met een beslisboom concrete vereenvoudigingen verkend. Aanbevolen worden een toets op nut en noodzaak van bestaande verplichtingen, een vrijwilligerstoets bij nieuwe regelgeving, meer ondersteuning zoals een landelijk informatiepunt, en voldoende middelen en menskracht bij de vakdepartementen.

Veranderende wet- en regelgevingPersoneel, diversiteit en behoud van talentFraude, omkoping en criminele uitbuiting

Waarom deze indeling: Het onderzoek draait om de stapeling van 136 geinventariseerde verplichtingen uit privacy-, witwas-, arbo-, omgevings- en subsidieregelgeving en om nieuwe wetgeving die er nog bij komt. Personeel is een kernpunt: vrijwilligers besteden hun tijd liever aan het doel van de vereniging en gemotiveerde bestuursleden zijn steeds moeilijker te vinden. Veel verplichtingen komen voort uit het voorkomen van misbruik van rechtspersonen voor witwassen en fraude, onder meer via de UBO-registratie en de Wwft.

Toegekend met een AI-model (Opus 5) op basis van de zestien thema's van Risk in Focus; niet door mensen gevalideerd. Om de labels beter te onderbouwen gaan we ze gefaseerd herbeoordelen met een tweede, onafhankelijk model van een andere aanbieder (OpenAI naast Anthropic); vanwege tokenlimieten gebeurt dat stapsgewijs. Ziet u een fout? Laat het weten.

Ministerie

Ministerie van Justitie en Veiligheid

Bron

Onderzoeken en evaluaties: Sira Consulting

Toegepaste standaard

Extern onderzoek

Datum

2023-05 (alleen de maand is bekend)

Het rapport zelf

originele publicatie

Omschrijving

samenvatting door een AI-model (Opus 5) op basis van de publicatie

Risicolabels

toegekend met een AI-model (Opus 5) volgens de zestien thema's van Risk in Focus (ECIIA), niet door mensen gevalideerd

Bijgewerkt

augustus 2026