Natuurwaarden op defensieterreinen. De actuele staat van biodiversiteit en natuurbeheer en perspectief richting de toekomst

Staat van de natuur op de ruim 26.000 hectare oefenterreinen van Defensie, als actualisatie van een rapport uit 2012 en als antwoord op een vraag van de Tweede Kamer uit 2021. De analyse steunt op meer dan 25 jaar monitoring, met nadruk op de periode 2012 tot 2022. Ruim 17.000 hectare defensieterrein hoort bij het Natuur Netwerk Nederland en meer dan 15.000 hectare bij Natura 2000; het Witterveld is volledig in bezit en beheer bij Defensie. Voor habitattypen op droge zandgronden, zoals jeneverbesstruwelen, droge heide en zandverstuivingen, ligt 13 tot 34 procent van het Nederlandse areaal op defensieterrein, en ongeveer een kwart van de heischrale graslanden. Het militaire gebruik levert dynamiek op die bijzondere soorten in stand houdt, zoals de enige populatie van de kleine wrattenbijter op het artillerieschietkamp Oldebroek. Toch neemt de biodiversiteit in de meeste landschappen gestaag af door vergrassing, verzuring door stikstofdepositie, droge zomers en versnippering. Soorten van oud loofbos en warmteminnende soorten nemen juist toe. Aanbevolen wordt de natuur robuuster te maken met bufferzones, corridors en faunapassages en met beheer op maat op basis van ecologische monitoring.

Klimaat, biodiversiteit en milieuVeranderende wet- en regelgevingBedrijfscontinuïteit en operationele weerbaarheid

Waarom deze indeling: De rapportage draait om biodiversiteit en de effecten van stikstofdepositie, verdroging en klimaatverandering op de natuur van de oefenterreinen. Grote delen vallen onder Natura 2000 en het Natuur Netwerk Nederland, met bijbehorende wettelijke instandhoudingsverplichtingen. Tegelijk moeten de terreinen de geoefendheid van de krijgsmacht blijven dienen, waardoor beheer en militair gebruik op elkaar afgestemd moeten blijven.

Toegekend met een AI-model (Opus 5) op basis van de zestien thema's van Risk in Focus; niet door mensen gevalideerd. Om de labels beter te onderbouwen gaan we ze gefaseerd herbeoordelen met een tweede, onafhankelijk model van een andere aanbieder (OpenAI naast Anthropic); vanwege tokenlimieten gebeurt dat stapsgewijs. Ziet u een fout? Laat het weten.

Ministerie

Ministerie van Defensie

Onderdeel volgens het rapport

Rijksvastgoedbedrijf, Directie Vastgoedbeheer

Bron

Onderzoeken en evaluaties: Rijksvastgoedbedrijf, Sectie Beheer Natuur en Landschap

Toegepaste standaard

Extern onderzoek

Datum

2023-06-27

Het rapport zelf

originele publicatie

Omschrijving

samenvatting door een AI-model (Opus 5) op basis van de publicatie

Risicolabels

toegekend met een AI-model (Opus 5) volgens de zestien thema's van Risk in Focus (ECIIA), niet door mensen gevalideerd

Bijgewerkt

augustus 2026