Testen met blinde en slechtziende testdeelnemers van een mal en een overzicht van kandidaten met grote letters voor gebruik bij een nieuw model stembiljet

Voor een nieuw model stembiljet zijn hulpmiddelen ontworpen waarmee kiezers met een visuele beperking zelfstandig kunnen stemmen: een mal met braille, reliefcijfers en gaatjes in combinatie met audio, en een kandidatenoverzicht met extra grote letters. In september 2021 zijn in Amersfoort, Zwolle en Den Haag tests gehouden met 29 deelnemers, 16 blind en 13 slechtziend, die elk twee teststemmen uitbrachten. Alle blinde deelnemers brachten zelfstandig een geldige stem uit. De elf braillelezers stemden ook beide keren volgens hun bedoeling; van de vijf zonder braillekennis lukte dat bij twee deelnemers een keer niet, door verkeerd tellen of het biljet dwars in de mal leggen. Reliefcijfers bleken vrijwel niet herkenbaar, de voelbare scheidingslijn juist bruikbaar.

Veranderende wet- en regelgevingGovernance en verslaggevingCommunicatie, reputatie en stakeholders

Waarom deze indeling: De hulpmiddelen zijn ontwikkeld voor het geval de Tijdelijke experimentenwet nieuwe stembiljetten in werking treedt en er met een nieuw model stembiljet mag worden geexperimenteerd. Het gaat om de vraag of blinde en slechtziende kiezers zelfstandig en geheim een geldige stem kunnen uitbrengen, wat direct raakt aan de integriteit van het verkiezingsproces en aan begrijpelijke instructies voor kiezers.

Toegekend met een AI-model (Opus 5) op basis van de zestien thema's van Risk in Focus; niet door mensen gevalideerd. Om de labels beter te onderbouwen gaan we ze gefaseerd herbeoordelen met een tweede, onafhankelijk model van een andere aanbieder (OpenAI naast Anthropic); vanwege tokenlimieten gebeurt dat stapsgewijs. Ziet u een fout? Laat het weten.

Ministerie

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Organisatieonderdeel

DG Openbaar Bestuur en Democratische Rechtsstaat

Bron

Onderzoeken en evaluaties: firMM en OSAGE

Toegepaste standaard

Extern onderzoek

Datum

2022-02-09

Het rapport zelf

originele publicatie

Omschrijving

samenvatting door een AI-model (Opus 5) op basis van de publicatie

Risicolabels

toegekend met een AI-model (Opus 5) volgens de zestien thema's van Risk in Focus (ECIIA), niet door mensen gevalideerd

Indeling bij een onderdeel

rapportreview van de Rijksmap, op basis van de organisatie die in het rapport wordt genoemd

Bijgewerkt

augustus 2026

• 2026-07-02Gehinderde vertegenwoordiging. De mate waarin lokale politieke partijen te maken kregen met intimidatie en agressie tijdens de gemeenteraadscampagne van 2026Henk van der Kolk (Universiteit Twente en Universiteit van Amsterdam)
• 2026-06-22Reviews accountantswerkzaamheden SiSa 2024Auditdienst Rijk
• 2026-05-15Het ambt, het huis. Evaluatie DU Regeling veilig wonen decentrale bestuurdersDSP-groep
• 2026-05-13Evaluatie stemmen met een nieuw stembiljet GR26. Rapportage kwalitatief onderzoekMARE
• 2026-04-15Discriminatiecijfers in 2025. Een rapport over registraties van discriminatie-incidenten door de politie, en meldingen bij antidiscriminatievoorzieningen en andere organisaties in NederlandArt.1
• 2026-04Meldpunt onbeperkt stemmen. Rapportage van de meldactie over toegankelijkheid van de gemeenteraadsverkiezingen 2026Ieder(in)

Alle openbaar bekende rapporten over DG Openbaar Bestuur en Democratische Rechtsstaat