Staat van de rijksverantwoording 2021

Ten geleide: goed beheer is het halve werk Het jaar 2021 eindigde zoals het begon: uitgestorven straten, gesloten scholen, dichte winkels, cafés en restaurants. Voor het tweede jaar op rij stond het leven in het teken van de coronapandemie. En net als het jaar ervoor nam het kabinet uitzonderlijke maatregelen om de volksgezondheid en de economie te beschermen. Daarbij moest het kabinet en daaropvolgend het parlement steeds een afweging maken tussen snelheid en zorgvuldigheid. Dit verklaart deels waarom de rijksrekening in 2021 nog meer dan in 2020 een fors percentage onrechtmatige en onzekere verplichtingen laat zien. Het ligt voor de hand om deze overschrijdingen als eenmalig en uitzonderlijk te kwalificeren. Omdat een pandemie ook uitzonderlijk is. En dat doet het kabinet ook. Maar wie verder dan de pandemie kijkt, ziet dat ook in 2019 de zogenaamde tolerantiegrens voor onrechtmatige en onzekere verplichtingen werd overschreden. Toen werd dit veroorzaakt door de aankoop van aandelen in luchtvaartmaatschappij Air France-KLM door de Nederlandse Staat. Ook dat was uitzonderlijk. Decennia lang kon ieder kabinet zich beroepen op goed financieel beheer als onlosmakelijk onderdeel van prudent begrotingsbeleid. Met de operatie comptabel bestel - in de jaren 80 van de vorige eeuw - waren beheer en controle van de rijksuitgaven op orde gebracht. En dat betaalde zich uit: jaar in jaar uit concludeerden wij dat meer dan 99% van het geld van de rijksoverheid volgens de regels was geïnd [...]

Financiële, liquiditeits- en insolventierisico'sGovernance en verslaggevingCybersecurity en gegevensbeveiliging

Waarom deze indeling: De kern is onmiskenbaar financieel: voor het derde jaar op rij is de tolerantiegrens overschreden, met 4,83 procent oftewel 15,5 miljard euro aan fouten en onzekerheden bij de verplichtingen, 1,01 procent bij de uitgaven, en een ernstige onvolkomenheid in het financieel beheer bij VWS. Governance weegt zwaar mee via het geschonden budgetrecht, het niet vooraf informeren van de Staten-Generaal op grond van artikel 2.27, de ontbrekende wettelijke grondslag onder de hersteloperatie toeslagen en de 46 onvolkomenheden in de bedrijfsvoering. Ik wijk af van Y door cyber toe te voegen: paragraaf 3.2 behandelt de informatiebeveiliging rijksbreed aan de BIO, met red teaming bij JenV en Financien en resterende onvolkomenheden bij IenW, VWS en OCW, en de tekst stelt zelf dat 20 van de 46 onvolkomenheden met digitalisering samenhangen en dat informatiebeveiliging en IT-beheer de grootste categorie vormen. Ik wijk af van X door digital te laten vallen: de algoritmes krijgen in paragraaf 3.4 nog geen pagina en verwijzen voor de inhoud door naar het afzonderlijke rapport Algoritmes getoetst, terwijl de resterende IT-bevindingen (autorisatiebeheer, wijzigingsbeheer, lifecyclemanagement) beveiligings- en beheervraagstukken zijn.

Toegekend met een AI-model (Opus 5) op basis van de zestien thema's van Risk in Focus; niet door mensen gevalideerd. Om de labels beter te onderbouwen gaan we ze gefaseerd herbeoordelen met een tweede, onafhankelijk model van een andere aanbieder (OpenAI naast Anthropic); vanwege tokenlimieten gebeurt dat stapsgewijs. Ziet u een fout? Laat het weten.

Ministerie

Rijksbreed

Onderdeel volgens het rapport

directoraat-generaal Rijksbegroting

Bron

Algemene Rekenkamer

Toegepaste standaard

ISSAI

Datum

2022-05-18

Het rapport zelf

originele publicatie

Omschrijving

officiële omschrijving, overgenomen van de publicatiepagina

Risicolabels

toegekend met een AI-model (Opus 5) volgens de zestien thema's van Risk in Focus (ECIIA), niet door mensen gevalideerd

Bijgewerkt

augustus 2026