Onbedoelde zelfselectie: drempels die gekwalificeerde jongeren ervan weerhouden om een specifieke opleiding in het hoger onderwijs te kiezen

Rapport van de Inspectie van het Onderwijs. Het rapport is het 2e deel van een onderzoek naar zelfselectie op weg naar het hoger onderwijs. Het is ook het eindrapport. Het beschrijft welke de rol zelfselectie speelt bij de afweging die mbo-4-studenten en havo- en vwo-scholieren maken om al dan niet voor hun favoriete opleiding in het hoger onderwijs te kiezen.

Personeel, diversiteit en behoud van talent

Waarom deze indeling: Het eindrapport onderzoekt via vragenlijst- en vignettenonderzoek onder 2.588 mbo 4-studenten, havisten en vwo'ers welke opleidingsdrempels ertoe leiden dat gekwalificeerde jongeren hun talenten onbenut laten en afzien van hun voorkeursopleiding. De zwaarste drempels zijn extra kosten en Engels als instructietaal (bij een fictieve opleiding zeggen 15 op de 100 mbo'ers en 16 op de 100 havisten af te haken bij Engelstalig onderwijs) en, bij selectieve opleidingen, een selectieprocedure die in de examenperiode valt (14 op de 100 vwo'ers). Kernthema is kansengelijkheid en talentbenutting bij de instroom in het hoger onderwijs, waarbij per drempel wisselende groepen worden geraakt naar geslacht, migratieachtergrond, opleiding van de ouders, faalangst, examenstress en risicoaversie.

Toegekend met een AI-model (Opus 5) op basis van de zestien thema's van Risk in Focus; niet door mensen gevalideerd. Om de labels beter te onderbouwen gaan we ze gefaseerd herbeoordelen met een tweede, onafhankelijk model van een andere aanbieder (OpenAI naast Anthropic); vanwege tokenlimieten gebeurt dat stapsgewijs. Ziet u een fout? Laat het weten.

Ministerie

Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Onderdeel volgens het rapport

Hoger onderwijs (OCW)

Bron

Rijksinspecties en andere toezichthouders: Inspectie van het Onderwijs

Toegepaste standaard

Rijkstoezicht

Datum

2022-06-29

Het rapport zelf

originele publicatie

Omschrijving

officiële omschrijving, overgenomen van de publicatiepagina

Risicolabels

toegekend met een AI-model (Opus 5) volgens de zestien thema's van Risk in Focus (ECIIA), niet door mensen gevalideerd

Bijgewerkt

augustus 2026