Verkiezingen in tijden van corona. Onderzoek naar de kosten van gemeenten voor het organiseren van de Tweede Kamerverkiezingen 2021

Door corona verliepen de Tweede Kamerverkiezingen van maart 2021 anders dan gebruikelijk, met anderhalve meter afstand in het stemlokaal, meerdere stemdagen en stemmen per brief op grond van de Tijdelijke wet verkiezingen covid-19. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties kende gemeenten in totaal 94 miljoen euro toe, waarvan 51 miljoen euro aan corona te relateren is. Omdat gemeenten meldden dat dit bedrag mogelijk niet toereikend was, liet de Vereniging van Nederlandse Gemeenten de werkelijke meerkosten in beeld brengen, met BZK als klankbord. De raming berust op opgaven van 162 gemeenten over huisvesting, personeel, materiaal en overige kosten, gecontroleerd en getoetst bij tien steekproefgemeenten. De totale meerkosten komen uit op 52,1 miljoen euro tegenover 51 miljoen euro compensatie, een verschil van ruim een miljoen euro. Personeel en materiaal maken samen 83 procent van de meerkosten uit, vooral door meer stembureaus en een hogere bezetting en door het coronaproof inrichten van stemlokalen. De verdeling sluit niet overal aan: kleine en middelgrote gemeenten hielden geld over, grote en zeer grote gemeenten kwamen tekort.

Financiële, liquiditeits- en insolventierisico'sGovernance en verslaggevingGezondheid, veiligheid en beveiliging

Waarom deze indeling: Het onderzoek vergelijkt de werkelijke meerkosten van gemeenten met de rijkscompensatie en gaat daarmee over de financiele verhouding tussen Rijk en gemeenten. Het raakt aan de verdeling van middelen over gemeentegrootteklassen. Achtergrond zijn de maatregelen uit de Tijdelijke wet verkiezingen covid-19 om verkiezingen veilig te kunnen houden.

Toegekend met een AI-model (Opus 5) op basis van de zestien thema's van Risk in Focus; niet door mensen gevalideerd. Om de labels beter te onderbouwen gaan we ze gefaseerd herbeoordelen met een tweede, onafhankelijk model van een andere aanbieder (OpenAI naast Anthropic); vanwege tokenlimieten gebeurt dat stapsgewijs. Ziet u een fout? Laat het weten.

Ministerie

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Organisatieonderdeel

DG Openbaar Bestuur en Democratische Rechtsstaat

Bron

Onderzoeken en evaluaties: Andersson Elffers Felix

Toegepaste standaard

Extern onderzoek

Datum

2021-05-27

Het rapport zelf

originele publicatie

Omschrijving

samenvatting door een AI-model (Opus 5) op basis van de publicatie

Risicolabels

toegekend met een AI-model (Opus 5) volgens de zestien thema's van Risk in Focus (ECIIA), niet door mensen gevalideerd

Indeling bij een onderdeel

rapportreview van de Rijksmap, op basis van de organisatie die in het rapport wordt genoemd

Bijgewerkt

augustus 2026

• 2026-07-02Gehinderde vertegenwoordiging. De mate waarin lokale politieke partijen te maken kregen met intimidatie en agressie tijdens de gemeenteraadscampagne van 2026Henk van der Kolk (Universiteit Twente en Universiteit van Amsterdam)
• 2026-06-22Reviews accountantswerkzaamheden SiSa 2024Auditdienst Rijk
• 2026-05-15Het ambt, het huis. Evaluatie DU Regeling veilig wonen decentrale bestuurdersDSP-groep
• 2026-05-13Evaluatie stemmen met een nieuw stembiljet GR26. Rapportage kwalitatief onderzoekMARE
• 2026-04-15Discriminatiecijfers in 2025. Een rapport over registraties van discriminatie-incidenten door de politie, en meldingen bij antidiscriminatievoorzieningen en andere organisaties in NederlandArt.1
• 2026-04Meldpunt onbeperkt stemmen. Rapportage van de meldactie over toegankelijkheid van de gemeenteraadsverkiezingen 2026Ieder(in)

Alle openbaar bekende rapporten over DG Openbaar Bestuur en Democratische Rechtsstaat