Rijksmap › Ministerie van Defensie › pSG-cluster › rapport
Vizier op de vervanging van de onderzeeboten
Open het rapport bij de bron Toon dit rapport in de interactieve RijksmapWaar gaat dit rapport over?
In 2016 is de minister van Defensie een nieuw verwervingsproject gestart van onderzeeboten. In december 2019 heeft de bewindsvrouw in de zogenaamde B-brief het parlement geïnformeerd welke keuze zij wil maken. Het... In het rapport Vizier op de vervanging van de onderzeeboten stellen wij vast dat het Ministerie van Defensie eind 2019 op een goede wijze aan het parlement meer inzicht heeft gegeven in het totaal van aanschaf, exploitatie en onderhoud van het project vervanging onderzeeboten. Maar het gereserveerde budget volstaat niet. Daarnaast kan Nederland de komende 10 jaar niet aan de eigen doelstelling voldoen: hooguit 2 van de huidige 4 boten van de Walrusklasse zijn gelijktijdig inzetbaar. Financiële risico’s Het onderzoek wijst uit dat de minister van Defensie sinds 2016 het budget al met € 1,14 miljard extra heeft verhoogd voor dit grote materieelproject. Sinds 2016 is het totale budget vrijwel verdrievoudigd, deels omdat voor 30 jaar de exploitatielast in beeld is gebracht. Omdat niet alle te voorziene uitgaven voor de nieuwe onderzeeboten en de exploitatie daarvan zijn meegenomen, concluderen wij dat het budget te laag is. Naast prijspeilaanpassingen signaleren wij financiële risico’s. Zo zijn de kosten van de transitiefase van de Walrusklasse naar een nieuw type boot nog niet berekend. Ook niet alle bewapening is meegeteld. Verder wijst ervaring in landen als Canada en Australië uit dat het gebruik van moderne onderzeeboten duurder [...]
Risicothema's
Financiële, liquiditeits- en insolventierisico'sToeleveringsketen, uitbesteding en derdenGovernance en verslaggevingBedrijfscontinuïteit en operationele weerbaarheid
Waarom deze indeling: Het budget voor de vervanging van de onderzeeboten is tijdens het project vrijwel verdrievoudigd, met 1,14 miljard euro extra voor de aanschaf, en volgens eigen berekening van de Rekenkamer ligt het benodigde levensduurbudget minstens 730 miljoen euro hoger dan in de vertrouwelijke bijlage van de B-brief staat, mede doordat transitiekosten, een deel van de bewapening en correctief onderhoud ontbreken. Er is geen onzekerheidsreservering vastgesteld en geen afspraak over vrijvallend risicobudget, terwijl de budgetverhogingen al leidden tot uitstel van LCF-fregatten, Fennek-voertuigen en C-130's, oftewel verdringing. De gekozen variant B combineert drie ontwerpen die geen van alle varen of van de plank te koop zijn, en van de huidige Walrusvloot was in meerdere jaren slechts een boot operationeel gereed, waardoor de eigen norm tot 2030 niet wordt gehaald. Delen van de bedragen zijn door de minister commercieel vertrouwelijk verklaard en alleen vertrouwelijk met het parlement gedeeld, waardoor enkele passages in de openbare tekst zijn aangepast.
Toegekend met een AI-model (Opus 5) op basis van de zestien thema's van Risk in Focus; niet door mensen gevalideerd. Om de labels beter te onderbouwen gaan we ze gefaseerd herbeoordelen met een tweede, onafhankelijk model van een andere aanbieder (OpenAI naast Anthropic); vanwege tokenlimieten gebeurt dat stapsgewijs. Ziet u een fout? Laat het weten.
Waar hoort dit rapport bij?
- Ministerie
- Ministerie van Defensie
- Organisatieonderdeel
- pSG-cluster
- Onderdeel volgens het rapport
- Kerndepartement DEF
- Bron
- Algemene Rekenkamer
- Toegepaste standaard
- ISSAI
- Datum
- 2020-10-12
Bronnen
- Het rapport zelf
- originele publicatie
- Omschrijving
- officiële omschrijving, overgenomen van de publicatiepagina
- Risicolabels
- toegekend met een AI-model (Opus 5) volgens de zestien thema's van Risk in Focus (ECIIA), niet door mensen gevalideerd
- Indeling bij een onderdeel
- rapportreview van de Rijksmap, op basis van de organisatie die in het rapport wordt genoemd
- Bijgewerkt
- augustus 2026
Andere rapporten over pSG-cluster
- 2026-06-24Missiearchivering bij het ministerie van DefensieInspectie Overheidsinformatie en Erfgoed
- 2026-06-18ADR rapport Controleverklaring premie-jaaropgave 2025 DefensieAuditdienst Rijk
- 2026-05-20Resultaten verantwoordingsonderzoek 2025 ministerie van Defensie en DefensiematerieelbegrotingsfondsAlgemene Rekenkamer
- 2026-05-20Verbetering beveiliging Defensiegebouwen komt op gangAlgemene Rekenkamer
- 2026-05-20Inkoop drones versneld of niet?Algemene Rekenkamer
- 2026-05-20Auditrapport 2025 Ministerie van Defensie (x) en Defensiematerieelbegrotingsfonds (k)Auditdienst Rijk