Rijksmap

Rijksmap › Ministerie van Defensie › pSG-cluster › rapport

Lessen van de JSF

2019-03-06 · Algemene Rekenkamer · standaard ISSAI · Overige onderzoeksopdrachten

Open het rapport bij de bron Toon dit rapport in de interactieve Rijksmap

Waar gaat dit rapport over?

Officiële omschrijving

Uit de gang van zaken bij de ontwikkeling en aanschaf van het gevechtsvliegtuig Joint Strike Fighter F-35 (JSF) is lering te trekken. De Algemene Rekenkamer, die dit proces meer dan... Met Lessen van de JSF beoogt de Algemene Rekenkamer de ervaringen uit onderzoek naar de aanschaf van groot defensiematerieel ten nutte te maken voor toekomstige beslissingen. In de huidige kabinetsperiode staat al veel op stapel: zo’n 30 projecten voor de aanschaf van allerlei materieel, zoals onderzeeboten, fregatten en voertuigen voor de landmacht. Hiermee is tussen de € 6 en 17 miljard gemoeid. Deze aankopen leiden tot aanzienlijke exploitatielasten die de minister van Defensie jaarlijks uit de lopende begroting moet betalen om wapensystemen en ander materieel in te kunnen zetten. Deze kabinetsperiode starten bij Defensie veel nieuwe aanschafprojecten Defensie-investeringsprogramma Dit figuur geeft het financieel overzicht voor wapensystemen weer (prijspeil 2018). Tot en met de begroting over 2018 publiceerde de minister van Defensie dit overzicht als bijlage in de Ontwerpbegroting. In het overzicht staan de investeringsuitgaven voor de 27 grootste wapensystemen van de krijgsmacht, plus een 28e ‘restgroep’ van 5 jaar terug en 15 jaar vooruit. Wij hebben het cijfermatig overzicht weergegeven als grafiek. Elke laag stelt de uitgaven voor één wapensysteem voor. In blauw, in het midden, de uitgaven voor de JSF. Te zien is dat er na [...]

Risicothema's

Governance en verslaggevingFinanciële, liquiditeits- en insolventierisico'sToeleveringsketen, uitbesteding en derden

Waarom deze indeling: De elf lessen hangen aan de vijf fasen van het Defensie Materieel Proces en gaan vrijwel allemaal over besluitvorming, informatievoorziening aan het parlement en controle: het DMP werd stilgezet of overgeslagen terwijl Nederland stap voor stap verder in het Amerikaanse programma werd getrokken, de alternatievenvergelijking moet objectief en evenwichtig zijn, de E-fase is niet consequent uitgevoerd (Karel Doorman niet geevalueerd), militaire projecten missen de checks and balances van de markt en de informatiepositie van de Tweede Kamer bleef achter. Daarmee kies ik de rfp van X en niet die van Y. De labelset van Y neem ik wel over: financial is zelfstandig en zwaar onderbouwd (bijdrage van circa 1,74 miljard euro, aanschaf van 4,5 miljard euro, prijs per toestel van 37 naar 86,1 miljoen dollar zonder not to exceed price, risicoreserves van 10 procent en het valutarisico dat in 2016 alleen al bijna 0,5 miljard euro boven het taakstellend budget uitkwam), en supplychain eveneens (afhankelijkheid van het Amerikaanse programma, MoUs met acht partnerlanden, sustainment door de producent en beperkte toegang tot informatie voor auditdiensten). Macro uit X laat ik vallen: het valutarisico is een van de elf lessen en wordt in het rapport primair als budgettair beheersingsvraagstuk behandeld, niet als zelfstandig macro-economisch thema.

Toegekend met een AI-model (Opus 5) op basis van de zestien thema's van Risk in Focus; niet door mensen gevalideerd. Om de labels beter te onderbouwen gaan we ze gefaseerd herbeoordelen met een tweede, onafhankelijk model van een andere aanbieder (OpenAI naast Anthropic); vanwege tokenlimieten gebeurt dat stapsgewijs. Ziet u een fout? Laat het weten.

Waar hoort dit rapport bij?

Ministerie
Ministerie van Defensie
Organisatieonderdeel
pSG-cluster
Onderdeel volgens het rapport
Kerndepartement DEF
Bron
Algemene Rekenkamer
Toegepaste standaard
ISSAI
Datum
2019-03-06

Bronnen

Het rapport zelf
originele publicatie
Omschrijving
officiële omschrijving, overgenomen van de publicatiepagina
Risicolabels
toegekend met een AI-model (Opus 5) volgens de zestien thema's van Risk in Focus (ECIIA), niet door mensen gevalideerd
Indeling bij een onderdeel
rapportreview van de Rijksmap, op basis van de organisatie die in het rapport wordt genoemd
Bijgewerkt
augustus 2026

Andere rapporten over pSG-cluster

Alle openbaar bekende rapporten over pSG-cluster